باشگاه یا دندانپزشکی؟
غذا یا اعتبار رفاهی؟
سفر یا خرید اقساطی؟
اگر قرار باشد سازمان برای خدمات رفاهی کارکنان بودجه اختصاص دهد، پاسخ این سؤالها را چه کسی باید بدهد؟
مدیرعامل؟
مدیر منابع انسانی؟
واحد اداری؟
یا خود کارکنان؟
یکی از اشتباهات رایج در طراحی برنامه رفاهی این است که سازمان بر اساس حدس تصمیم میگیرد کارکنان به چه خدماتی نیاز دارند.
نتیجه ممکن است مجموعهای از مزایا باشد که روی کاغذ جذاب به نظر میرسند اما بخش بزرگی از کارکنان از آنها استفاده نمیکنند.
یک نظرسنجی رفاهی کارکنان میتواند قبل از تصمیمگیری، تصویر دقیقتری از نیازها، اولویتها و مشکلات کارکنان ایجاد کند.
اما فقط پرسیدن «چه خدماتی دوست دارید؟» کافی نیست.
اگر پرسشنامه درست طراحی نشود، نتیجه آن نیز میتواند گمراهکننده باشد.
در این راهنما مرحلهبهمرحله یک نظرسنجی رفاهی طراحی میکنیم و در پایان ۲۰ سؤال آماده در اختیار شما قرار میدهیم.
نظرسنجی رفاهی کارکنان چیست؟
نظرسنجی رفاهی مجموعهای از سؤالات است که برای شناخت نیازها، میزان رضایت و اولویتهای کارکنان در حوزه مزایا و خدمات رفاهی طراحی میشود.
هدف این نظرسنجی فقط اندازهگیری رضایت نیست.
با یک پرسشنامه مناسب میتوان فهمید:
کارکنان از چه خدماتی استفاده میکنند؟
کدام خدمات برایشان کاربردیتر است؟
چه مزایایی کمبود دارند؟
چرا از بعضی خدمات استفاده نمیکنند؟
چه حوزههایی برایشان اولویت بیشتری دارد؟
و اگر حق انتخاب داشته باشند، بودجه رفاهی خود را چگونه مصرف میکنند؟
این اطلاعات میتواند ورودی بسیار خوبی برای طراحی یا بازنگری برنامه رفاهی سازمان باشد.
چرا نباید فقط مدیران درباره خدمات رفاهی تصمیم بگیرند؟
مدیریت طبیعتاً دید مهمی نسبت به بودجه و سیاست سازمان دارد.
اما نیازهای روزمره کارکنان ممکن است متفاوت باشد.
برای مثال مدیریت ممکن است تصور کند قرارداد با یک باشگاه ورزشی مزیت جذابی است.
اما اگر باشگاه از محل زندگی یا کار اکثر کارکنان فاصله زیادی داشته باشد، میزان استفاده پایین خواهد بود.
یا ممکن است تصور شود سفر مهمترین مزیت مورد انتظار کارکنان است، در حالی که بخش بزرگی از آنها خرید اقساطی یا خدمات دندانپزشکی را در اولویت بالاتری قرار دهند.
نظرسنجی قرار نیست تصمیم نهایی را از مدیریت بگیرد.
قرار است اطلاعات بهتری برای تصمیمگیری ایجاد کند.
چه زمانی نظرسنجی رفاهی انجام دهیم؟
چند زمان مناسب برای اجرای نظرسنجی وجود دارد.
قبل از راهاندازی برنامه رفاهی
اگر سازمان هنوز برنامه مشخصی ندارد، نظرسنجی میتواند نقطه شروع خوبی باشد.
قبل از تعیین بودجه سال آینده
قبل از تخصیص بودجه رفاهی میتوانید اولویتهای کارکنان را دوباره بررسی کنید.
بعد از چند ماه اجرای خدمات
اگر برنامه فعال است، میتوانید میزان رضایت و مشکلات استفاده را اندازهگیری کنید.
وقتی نرخ استفاده پایین است
اگر کارکنان از بعضی خدمات استفاده نمیکنند، نظرسنجی میتواند به پیدا کردن علت کمک کند.
بعد از تغییرات مهم سازمان
افزایش تعداد کارکنان، اضافه شدن شعب یا تغییر ترکیب نیروی انسانی ممکن است نیازهای رفاهی را تغییر دهد.
نظرسنجی چقدر باید طولانی باشد؟
یکی از بزرگترین اشتباهات، طراحی پرسشنامه بسیار طولانی است.
اگر پاسخ دادن ۲۰ دقیقه زمان ببرد، احتمال نیمهکاره رها کردن آن بیشتر میشود.
برای یک نظرسنجی عمومی رفاهی، بهتر است بخش اصلی پرسشنامه در چند دقیقه قابل تکمیل باشد.
۲۰ سؤال کوتاه و هدفمند معمولاً اطلاعات بیشتری از ۶۰ سؤال خستهکننده ایجاد میکند.
اصل مهم این است:
هر سؤال باید به یک تصمیم کمک کند.
اگر نمیدانید با پاسخ یک سؤال چه کاری قرار است انجام دهید، احتمالاً آن سؤال ضروری نیست.
قبل از طراحی سؤال، تصمیمهایی که میخواهید بگیرید مشخص کنید
فرض کنید قرار است برای سال آینده سه تصمیم بگیرید:
- کدام خدمات ادامه پیدا کنند؟
- چه خدمات جدیدی اضافه شوند؟
- بودجه بین چه حوزههایی تقسیم شود؟
حالا سؤالات نظرسنجی باید اطلاعات لازم برای همین تصمیمها را فراهم کنند.
این روش بهتر از اضافه کردن مجموعهای از سؤالات عمومی بدون هدف مشخص است.
۲۰ سؤال آماده برای نظرسنجی رفاهی کارکنان
در ادامه یک نمونه پرسشنامه ارائه شده که میتوانید بر اساس شرایط سازمان خودتان تغییر دهید.
بخش اول: ارزیابی وضعیت فعلی
سؤال ۱
در مجموع از خدمات و مزایای رفاهی فعلی سازمان چقدر رضایت دارید؟
گزینهها:
خیلی زیاد
زیاد
متوسط
کم
خیلی کم
سؤال ۲
آیا از تمام خدمات رفاهی که سازمان در اختیار شما قرار داده اطلاع دارید؟
گزینهها:
بله، تقریباً همه را میشناسم
بعضی از آنها را میشناسم
اطلاعات کمی دارم
تقریباً اطلاعی ندارم
سؤال ۳
در شش ماه گذشته از چند مورد از خدمات رفاهی سازمان استفاده کردهاید؟
گزینهها:
هیچکدام
یک مورد
دو تا سه مورد
چهار مورد یا بیشتر
سؤال ۴
دسترسی به اطلاعات خدمات رفاهی سازمان برای شما چقدر آسان است؟
گزینهها:
خیلی آسان
آسان
متوسط
سخت
خیلی سخت
سؤال ۵
فرآیند استفاده از خدمات رفاهی فعلی را چگونه ارزیابی میکنید؟
گزینهها:
بسیار ساده
ساده
متوسط
پیچیده
بسیار پیچیده
بخش دوم: پیدا کردن موانع استفاده
سؤال ۶
اگر از بعضی خدمات رفاهی استفاده نمیکنید، مهمترین دلیل چیست؟
امکان انتخاب چند گزینه:
به آن خدمت نیاز ندارم
از وجود آن اطلاع نداشتم
شرایط استفاده را نمیدانم
فرآیند استفاده پیچیده است
محل ارائه خدمت مناسب نیست
قیمت یا تخفیف جذاب نیست
کیفیت تأمینکننده مناسب نیست
زمان استفاده مناسب نیست
گزینه دیگری
سؤال ۷
آیا تا به حال به دلیل پیچیده بودن فرآیند، استفاده از یک خدمت رفاهی را رها کردهاید؟
بله
خیر
سؤال ۸
آیا تا به حال خدمتی در سازمان وجود داشته که بعداً متوجه شوید میتوانستید از آن استفاده کنید اما از وجود آن اطلاع نداشتید؟
بله
خیر
بخش سوم: شناخت اولویتهای کارکنان
سؤال ۹
از بین خدمات زیر، پنج مورد را که برای شما مهمتر هستند انتخاب کنید.
غذا
بیمه
خدمات پزشکی
دندانپزشکی
ورزش و تندرستی
خرید اقساطی
سفر و گردشگری
تفریحات
خدمات خودرو
خرید کالا
خدمات زیبایی
آموزش
سایر موارد
سؤال ۱۰
اگر سازمان فقط یک خدمت جدید اضافه کند، ترجیح میدهید کدام باشد؟
این سؤال میتواند به صورت انتخاب یک گزینه یا پاسخ آزاد طراحی شود.
سؤال ۱۱
کدام نوع مزیت برای شما ارزش بیشتری دارد؟
خدمت رایگان
خرید اقساطی
پرداخت مشارکتی سازمان و کارمند
شرایط ویژه بدون پرداخت سازمان
سؤال ۱۲
اگر اعتبار رفاهی در اختیار شما قرار بگیرد، ترجیح میدهید آن را بیشتر در چه حوزهای مصرف کنید؟
درمان و سلامت
ورزش
خرید
سفر
تفریح
غذا
خدمات خودرو
سایر موارد
بخش چهارم: بررسی حق انتخاب
سؤال ۱۳
کدام مدل را ترجیح میدهید؟
سازمان چند خدمت ثابت برای همه کارکنان انتخاب کند
هر کارمند از بین چند خدمت انتخاب کند
ترکیبی از خدمات ثابت و انتخابی
سؤال ۱۴
تنوع خدمات رفاهی فعلی سازمان را چگونه ارزیابی میکنید؟
خیلی خوب
خوب
متوسط
کم
خیلی کم
سؤال ۱۵
دسترسی به چند تأمینکننده مختلف برای یک نوع خدمت چقدر برای شما اهمیت دارد؟
خیلی زیاد
زیاد
متوسط
کم
اصلاً مهم نیست
بخش پنجم: خانواده و سبک زندگی
سؤال ۱۶
امکان استفاده اعضای خانواده از برخی مزایا چقدر برای شما اهمیت دارد؟
خیلی زیاد
زیاد
متوسط
کم
اصلاً مهم نیست
سؤال ۱۷
کدام دسته از خدمات خانوادگی برای شما کاربردیتر است؟
درمان
دندانپزشکی
سفر
تفریح
خرید
ورزش
سایر موارد
بخش ششم: تجربه دیجیتال
سؤال ۱۸
ترجیح میدهید اطلاعات تمام خدمات رفاهی را از چه طریقی مشاهده کنید؟
پنل یا سامانه متمرکز
پیامرسان سازمان
ایمیل
پیامک
واحد منابع انسانی
روش دیگری
سؤال ۱۹
مشاهده موجودی اعتبار، شرایط خدمات و سوابق استفاده در یک پنل واحد چقدر برای شما کاربردی است؟
خیلی زیاد
زیاد
متوسط
کم
نیازی ندارم
سؤال ۲۰: سؤال طلایی
اگر اختیار داشتید فقط یک چیز را در برنامه رفاهی سازمان تغییر دهید، چه چیزی را تغییر میدادید؟
این سؤال بهتر است پاسخ آزاد داشته باشد.
گاهی ارزشمندترین اطلاعات کل نظرسنجی از همین پاسخها به دست میآید.
چرا سؤال آخر اهمیت زیادی دارد؟
سؤالات چندگزینهای تحلیل را ساده میکنند.
اما یک محدودیت دارند:
کارمند فقط میتواند بین گزینههایی انتخاب کند که شما از قبل تصور کردهاید.
سؤال آزاد اجازه میدهد موضوعی مطرح شود که شاید اصلاً در ذهن تیم منابع انسانی نبوده باشد.
بعد از دریافت پاسخها، آنها را دستهبندی کنید.
اگر مثلاً تعداد زیادی از کارکنان مستقل از یکدیگر به «دندانپزشکی» یا «خرید اقساطی» اشاره کردهاند، یک سیگنال قابل بررسی دارید.
آیا نظرسنجی باید ناشناس باشد؟
در بسیاری از نظرسنجیهای رضایت، ناشناس بودن میتواند پاسخهای صادقانهتری ایجاد کند.
کارمند ممکن است در صورت ثبت نام و کد پرسنلی، انتقاد کمتری مطرح کند.
اما همیشه لازم نیست همه اطلاعات حذف شوند.
میتوان برخی اطلاعات غیرشخصی را برای تحلیل بهتر دریافت کرد.
مثلاً:
واحد سازمانی
بازه سنی
شهر یا شعبه
بدون اینکه الزاماً هویت فرد مشخص شود.
البته نحوه جمعآوری و استفاده از داده باید با سیاستهای حریم خصوصی سازمان سازگار باشد.
چه اطلاعات جمعیتشناختی واقعاً لازم داریم؟
فقط اطلاعاتی را بپرسید که قرار است در تحلیل استفاده شوند.
برای مثال اگر سازمان در تهران، مشهد و شیراز شعبه دارد، پرسیدن شهر میتواند مفید باشد.
شاید کارکنان هر شهر نیازهای متفاوتی داشته باشند.
اما اگر قرار نیست پاسخها را بر اساس جنسیت، سن یا وضعیت تأهل تحلیل کنید، جمعآوری بیدلیل این اطلاعات ارزش چندانی ندارد.
هر دادهای که جمع میکنید باید دلیل مشخصی داشته باشد.
چند درصد کارکنان باید پاسخ دهند؟
هدف بهتر این است که تا حد ممکن مشارکت بالا باشد، اما یک درصد جادویی که برای تمام سازمانها مناسب باشد وجود ندارد.
مهمتر از عدد خام این است که پاسخدهندگان نماینده مناسبی از جامعه کارکنان باشند.
فرض کنید ۶۰ درصد کارکنان پاسخ دادهاند اما تقریباً همه از دفتر مرکزی هستند و کارکنان شعب شرکت نکردهاند.
در این حالت ممکن است نتیجه نماینده کل سازمان نباشد.
بنابراین نرخ مشارکت را در کنار ترکیب پاسخدهندگان بررسی کنید.
چطور مشارکت در نظرسنجی را بیشتر کنیم؟
اول توضیح دهید چرا این نظرسنجی انجام میشود.
به جای:
«لطفاً فرم زیر را تکمیل کنید.»
بنویسید:
«برای طراحی برنامه خدمات رفاهی سال آینده میخواهیم اولویتهای کارکنان را بشناسیم. تکمیل این فرم حدود ۴ دقیقه زمان میبرد.»
کارمند باید بداند پاسخ او قرار است روی یک تصمیم واقعی اثر بگذارد.
بعد از نظرسنجی نتیجه را اعلام کنید
یکی از بدترین کارها این است که از کارکنان نظر بخواهید و بعد هیچ اتفاقی نیفتد.
اگر چند بار چنین اتفاقی رخ دهد، در نظرسنجی بعدی مشارکت کاهش پیدا میکند.
بعد از تحلیل میتوانید یک گزارش کوتاه منتشر کنید:
سه اولویت اصلی کارکنان:
- دندانپزشکی
- خرید اقساطی
- ورزش
و سپس توضیح دهید سازمان قصد دارد چه اقدامی انجام دهد.
حتی اگر امکان اجرای همه درخواستها وجود ندارد، شفافیت مهم است.
چطور پاسخها را تحلیل کنیم؟
تحلیل را از چند زاویه انجام دهید.
رضایت کلی
میانگین رضایت فعلی را اندازهگیری کنید.
آگاهی
ببینید چند درصد کارکنان اصلاً خدمات موجود را میشناسند.
استفاده
میزان استفاده را با میزان آگاهی مقایسه کنید.
موانع
سه دلیل اصلی عدم استفاده را استخراج کنید.
اولویتها
محبوبترین دستههای خدمات را مشخص کنید.
تفاوت گروهها
اگر داده کافی دارید، نتایج شعب یا گروههای مختلف را مقایسه کنید.
پاسخهای آزاد
پاسخهای مشابه را دستهبندی کنید و تعداد تکرار هر موضوع را ببینید.
یک اشتباه مهم: محبوبترین گزینه الزاماً بهترین محل بودجه نیست
فرض کنید سفر بیشترین رأی را گرفته است.
آیا باید تمام بودجه رفاهی به سفر اختصاص پیدا کند؟
نه.
تصمیم نهایی باید ترکیبی از چند عامل باشد:
تقاضای کارکنان
هزینه
میزان استفاده احتمالی
تعداد افراد قابل پوشش
اهمیت خدمت
کیفیت تأمینکننده
و بودجه سازمان
نظرسنجی یکی از ورودیهای تصمیم است، نه تمام تصمیم.
نظرسنجی و بودجه رفاهی باید به هم متصل باشند
یکی از کاربردهای مهم این دادهها، تصمیمگیری درباره بودجه رفاهی کارکنان است.
فرض کنید نتایج نشان میدهد:
۶۵ درصد کارکنان دندانپزشکی را جزو پنج اولویت اول قرار دادهاند.
۵۵ درصد خرید اقساطی را انتخاب کردهاند.
۴۰ درصد ورزش را انتخاب کردهاند.
در مقابل فقط ۸ درصد به یک خدمت فعلی سازمان علاقه دارند.
این اطلاعات میتواند در بازنگری نحوه تخصیص بودجه کمک کند.
به جای ادامه خودکار قراردادهای قبلی، تصمیم بر اساس رفتار و نیاز کارکنان گرفته میشود.
نظرسنجی و نرخ استفاده را با هم ببینید
این قسمت بسیار مهم است.
فرض کنید کارکنان در نظرسنجی میگویند ورزش برایشان مهم است.
اما نرخ استفاده از باشگاه فعلی بسیار پایین است.
در نگاه اول این دو داده متناقض هستند.
اما شاید مشکل چیز دیگری باشد:
باشگاه دور است.
ساعت کاری مناسب نیست.
فرآیند ثبتنام پیچیده است.
یا شرایط سازمانی جذاب نیست.
بنابراین:
«نیاز پایین»
و
«استفاده پایین»
یک چیز نیستند.
همین تفاوت میتواند جلوی حذف اشتباه یک دسته خدمت را بگیرد.
نظرسنجی را به یک فرآیند تبدیل کنید
بهتر است نظرسنجی یک پروژه یکباره نباشد.
میتوانید چرخهای شبیه این داشته باشید:
نیازسنجی
↓
طراحی خدمات
↓
اجرای برنامه
↓
اندازهگیری استفاده
↓
اندازهگیری رضایت
↓
اصلاح خدمات
↓
نیازسنجی مجدد
این چرخه باعث میشود برنامه رفاهی همراه با نیاز کارکنان تغییر کند.
آیا برای هر خدمت باید نظرسنجی جدا داشته باشیم؟
نه لزوماً.
برای ارزیابی کلی برنامه یک نظرسنجی جامع کافی است.
اما بعد از استفاده از بعضی خدمات میتوانید یک سؤال بسیار کوتاه بپرسید.
مثلاً:
«از ۱ تا ۵ چه امتیازی به این خدمت میدهید؟»
و در صورت امتیاز پایین:
«دلیل اصلی نارضایتی شما چه بود؟»
این دادهها برای ارزیابی عملکرد تأمینکنندگان بسیار مفید هستند.
منابع انسانی چه KPIهایی را کنار نظرسنجی بررسی کند؟
برای داشتن تصویر کاملتر، نتایج پرسشنامه را کنار دادههای واقعی قرار دهید.
مثلاً:
- نرخ استفاده خدمات
- تعداد کاربران فعال
- میزان مصرف اعتبار رفاهی
- هزینه به ازای کاربر فعال
- رضایت از هر تأمینکننده
- نرخ خرید یا استفاده مجدد
- تعداد شکایتها
- خدمات پرتقاضا
- خدمات کماستفاده
ترکیب «آنچه کارکنان میگویند» با «آنچه واقعاً انجام میدهند» بسیار ارزشمندتر از هرکدام به تنهایی است.
استفینو چه نقشی در این فرآیند دارد؟
استفینو بستری برای مدیریت و ارائه خدمات رفاهی کارکنان است.
سازمان میتواند بر اساس نیاز و سیاست خود، خدمات مختلفی را برای کارکنان در دسترس قرار دهد.
برای مثال خدمات حوزه:
غذا
درمان
دندانپزشکی
بیمه
ورزش و تندرستی
سفر
خرید اقساطی
تفریحات
خدمات خودرو
و سایر خدمات رفاهی.
اما نکته مهم این است که انتخاب خدمات نباید صرفاً بر اساس تعداد گزینهها باشد.
شناخت نیاز کارکنان، انتخاب تأمینکننده مناسب و اندازهگیری میزان استفاده اهمیت بیشتری دارد.
یک نیازسنجی مناسب میتواند قبل از طراحی سبد خدمات، تصویر بهتری از اولویت کارکنان در اختیار سازمان قرار دهد.
چکلیست اجرای نظرسنجی رفاهی
قبل از ارسال فرم این موارد را بررسی کنید:
- هدف نظرسنجی مشخص است؟
- میدانیم با نتایج چه تصمیمی خواهیم گرفت؟
- پرسشنامه در چند دقیقه تکمیل میشود؟
- سؤالات واضح و کوتاه هستند؟
- حداقل یک سؤال آزاد داریم؟
- گزینه «سایر» در جاهای لازم وجود دارد؟
- اطلاعات غیرضروری جمع نمیکنیم؟
- کارکنان میدانند چرا این نظرسنجی انجام میشود؟
- روش تحلیل نتایج مشخص است؟
- قرار است نتیجه به کارکنان اعلام شود؟
اگر پاسخ این ده سؤال مثبت باشد، نظرسنجی شما احتمالاً آماده انتشار است.
سوالات متداول
نظرسنجی رفاهی کارکنان چیست؟
پرسشنامهای برای شناخت رضایت، نیازها، اولویتها و مشکلات کارکنان در استفاده از خدمات و مزایای رفاهی سازمان است.
در پرسشنامه رفاهی چه سؤالاتی بپرسیم؟
سؤالات مربوط به رضایت فعلی، میزان آگاهی، میزان استفاده، دلایل عدم استفاده، خدمات موردنیاز، حق انتخاب، خانواده و تجربه دسترسی به خدمات میتوانند مفید باشند.
نظرسنجی کارکنان ناشناس باشد یا با نام؟
برای برخی نظرسنجیهای رضایت، ناشناس بودن میتواند پاسخهای صادقانهتری ایجاد کند. انتخاب روش مناسب به هدف نظرسنجی و سیاست سازمان بستگی دارد.
چند سؤال برای نظرسنجی مناسب است؟
تعداد ثابت و اجباری وجود ندارد. پرسشنامه باید تا حد ممکن کوتاه باشد و هر سؤال به یک تصمیم مشخص کمک کند.
هر چند وقت یک بار نیازسنجی رفاهی انجام دهیم؟
میتوان قبل از بودجهبندی، هنگام بازطراحی برنامه یا به صورت دورهای نیازهای کارکنان را دوباره بررسی کرد.
بعد از نظرسنجی چه کار کنیم؟
نتایج را تحلیل کنید، اولویتها و موانع اصلی را مشخص کنید، آنها را با داده واقعی استفاده مقایسه کنید و سپس برنامه رفاهی را اصلاح کنید.
جمعبندی
یک برنامه رفاهی خوب از فهرست تأمینکنندگان شروع نمیشود.
از شناخت کارکنان شروع میشود.
قبل از اینکه تصمیم بگیریم چه خدمتی بخریم، چه میزان اعتبار اختصاص دهیم یا با چه تأمینکنندهای قرارداد ببندیم، بهتر است بدانیم کارکنان واقعاً چه چیزی میخواهند.
اما نظرسنجی فقط زمانی ارزشمند است که نتیجه آن وارد تصمیمگیری شود.
از کارکنان سؤال کنید.
پاسخها را با داده واقعی استفاده مقایسه کنید.
چند اولویت اصلی را انتخاب کنید.
برنامه را اجرا کنید.
و دوباره نتیجه را اندازه بگیرید.
به این ترتیب خدمات رفاهی از مجموعهای از تصمیمهای سلیقهای به یک برنامه قابل اندازهگیری تبدیل میشود.
اگر قصد طراحی یا بازنگری خدمات رفاهی سازمان خود را دارید، میتوانید ابتدا نیازهای کارکنان را با همین ۲۰ سؤال بررسی کنید و سپس بر اساس نتایج، مدل مناسب خدمات رفاهی را طراحی کنید.




نظرات و پرسشها
در حال بارگذاری نظرات...